اگر نیم نگاهی به سطح خیابانهاو کوچه
های بجستان بیندازید جویهایی را می بینید که به همت شهرداری در سطح بعضی از این معابراحداث
شده وسوای اینکه نمای ناخوشایندی به شهر داده ایجاد تشویش بهنگام رانندگی خارج از
اصول و ضوابط کردن معابر و ایجاد مشکلات حقوقی و قانونی برای مسوولین و شهرداری داشته و از همه مهمتر اتلاف بودجه ایست که
همواره مسولان از کمبود آن داد سخن گفته اند که جا دارد مسولین شهر نسبت به محل
هزینه ها توجه بیشتر کنند
اگر چه این اقدامات نشان می دهد که
مسولین به فکر مردم و حل مشکلات آنها هستند و واقعا نیاز به واکاوی خیابانها و معابر
با توجه به یخبندانهای چند سال اخیر بود و دفع سریع فاضلاب ناشی از ذوب یخها در
این معابر لازم می نمود و یعنی مشکل را بخوبی فهمیده اند اما در نحوه اجرای آن لنگ
می زنند
دفع فاضلاب و امکان باز یافت آن مقوله
مهم و قابل توجه است ازهمین رو یکی از دغدغه های امروزهم بحساب می آید تا جایی که سال 2008 از سوي سازمان ملل به نام سال «دفع
بهداشتي فاضلاب» نامگذاري شد
اما انصافا اقداماتی چون تغییر در
میادین و ایجاد دگرگونی مثل بازسازی و تحول در میدانی مثل میدان شهرداری و یا نصب
تلویزیون در محل میدان آزادی آن هم با آن هزینه و یا تغییر در دکوراسیون بعضی معابر
چیزی جز سطحی نگری و انحراف از حرکت به سمت کارهای زیر بنایی نیست هر چند این گونه
امور در جای خود شایسته و نکوست اما در سطح شهر زیرساختهای مهمتری هم وجود دارد و
بهتر است این هزینه ها در محل بهتری صرف شود
که حداقل چهره شهر را بدتر نکند چرا که دیوار کج با نازک کاری درست نمیشود
و باید از پایبست آن را اصولی ساخت.
از جمله اقداماتی که لازم بود در سطح
شهر بجای حفر کانال ، نصب تلویریزیون و... صورت می گرفت ایجاد سیستم فاضلاب شهری
است حداقل در مناطقی که بدلیل وجود فاضلاب سطحی و یخبندانها زمستانی ایجاد مشکل می
کند
البته این موضوع یک خورده پیچیده و پر هزینه است ولی بد نیست روند پیش گرفته شده در تهران را
ببینیم چراکه، تهران پایتخت ایران ،شاید تنها پایتختی در جهان است که
هنوزیک سیستم فاضلاب مدون ندارد و بی شک مردم بجستان هم انتظار این را نداشته باشند که همه
شهر به یک باره به این سیستم مجهز شود اما می شود محله به محله شروع کرد و در ضمن
می شود برای تشویق به پرداخت عوارض هم که شده از محله هایی که بیشترین سهم در
پرداخت عوارض را داشته اند شروع کنند تا بنحوی فرهنگ پرداخت عوارض در بین مردم جا
بیفتد اگر چه پیش بینی می شودمناطق نوساز
در پرداخت عوارض پیش قدم و مناطق فرسوده شهر در این
امر متاخر باشند که سیاست شهرداری می
تواند بر این مشکل هم فائق آید
البته جناب شهردار باید این نکته را
هم در نظر داشته باشند جویهای غیر استاندارد عوارضی در پی خواهد داشت که جدا از مسایل معنوی قانون نیز در این
مورد اشاراتی صریح دارد از آن جمله ماده
11 قانون مسئولیت مدنی است که جای تامل و درنگ دارد ((ماده 11 - كارمندان
دولت و شهرداريها و مؤسسات وابسته به آنها كه به مناسبت انجام وظيفه عمداً يا در
نتيجه بياحتياطي خساراتي به اشخاصوارد نمايند شخصاً مسئول جبران خسارت وارده ميباشند
ولي هر گاه خسارات وارده مستند به عمل آنان نبوده و مربوط به نقص وسايل ادارات و
يامؤسسات مزبور باشد در اين صورت جبران خسارت بر عهده اداره يا مؤسسه مربوطه است
ولي در مورد اعمال حاكميت دولت هر گاه اقداماتي كه برحسب ضرورت براي تأمين منافع
اجتماعي طبق قانون به عمل آيد و موجب ضرر ديگري شود دولت مجبور به پرداخت خسارات
نخواهد بود.)) بنابراین بر اساس ماده 11 قانون مسئولیت مدنی و ماده 688 قانون
مجازات اسلامی( در ذیل به آن اشاره می شود)حفر
جوهایی که استاندارد نباشد یا هر عملی در سطح شهر که خلاف موازین حرفه ای باشد و
کوتاهی و تقصیر محسوب شود چنانچه باعث هر نوع خسارتی شود سبب ایجاد مسئولیت چه
جزایی و چه مدنی (مجازات و پرداخت خسارت) خواهد شد. از سویی پرونده هایی که در این
رابطه مطرح شده بیانگر آن است که قضات تمایل کمتری به محکوم کردن یک نهاد دولتی یا
عمومی مثل شهرداری دارند بلکه در اکثر موارد این کارمند خاطی است که سرانجام محکوم
می شود.لذا نیازی بیشتر در تجدید رویه در پیش گرفته شده توسط شهرداری می رود
بهر حال سعی بر این است تا در این بحث
نگاهی دقیقتر بر این نیاز ضروری در شهر داشته باشیم .
می توان گفت که تأسیسات شهری شریانهای
حیاتی هر شهرند و سیستم فاضلاب یکی ازاین مجموعه است که با یک برنامه ریزی مدون و
مشخص و البته مدیریت کارآمد می توان این نبض حیاتی شهر را به صورت مؤثر به کار گرفت.
باز هم متذکر می شوم که مسأله
دفع فاضلاب کمی پیچیده تر از آنچیزیست که به نظر می رسد که حتی قانونی تحت عنوان قانون مدیریت پسماندها
در سال 1383 در مجلس شورای اسلامی تصویب شد. به طریقی که رهاسازی هرچیز آلوده ساز
جرم محسوب می شود و مرتکبین طبق قانون مشمول مجازات می گردند، که مجازات از جریمه
نقدی 50 هزار تومانی گرفته تا حبس یکساله می باشد .
مشروح این قانون به شکل زیر می باشد :
براساس ماده 688 قانون مجازات اسلامی ،
هر اقدامي كه تهديد عليه بهداشت عمومي شناخته شود از قبیل ... استفاده غیر مجاز
فاضلاب خام یا پس آب تصفیه خانه های فاضلاب ... ممنوع است و مرتكبين چنانچه طبق
قوانين خاص مشمول مجازات شديدتري نباشند، به حبس تا يكسال محكوم خواهند شد البته
مطابق ماده689 هر گاه تخریب و سایر اقدامات انجام شده منتهی به قتل یا نقص عضو
یا جراحت و صدمه به انسانی شود مرتکب به قصاص و پرداخت دیه و در هر حال به
تادیه خسارت وارده نیز محکوم خواهد شد.
در حال حاضر اگر چه جامعه جهانی به
سمت سیستمهای جدیدی نظیر تماس و تثبیت ، سیستم UASB
، سیستم غشایی و... رو آورده وسيستم های
کنونی فاضلاب در کشور کارایی خود را از دست داده ولی در شهر کوچکی چون بجستان باز
می توان به این سیستمهای کهنه نیز رو آورد که معضلی چون موارد بهداشتي و زيست
محيطي در رابطه با شهرنداشته باشیم ونیز مواردی چون اخطار در خصوص آلودگی آبهای قناتهای داخل شهر.
در اين راستا بايستي بدنبال روشهايي با حجم
كمتر، راندمان بالاتر و همچنين قابل ارتقا از لحاظ ظرفيتي باشيم و تا بتوان از
مزایای تصفیه و استفاده از این آبها برای
مناطقی چون فضاهای سبز بهرمند شویم
در حالت کلی فاضلابهای سطح شهر بجستان
از نوع خانگی و سطحی می باشد و نوع صنعتی ان بیشتر به خانگی نزدیک است
1- فاضلابهای خانگی شهر:
شامل پسابهای سرویس های بهداشتی منازل
مسکونی شهرنشینان مانند توالت ها ، حمام ها و... می باشد.البته پسابهای مغازه ها ،
فروشگاهها ، مؤسسات آموزشی و ورزشی ، تعمیرگاهها و ... را نیز جزوء این دسته از فاضلابها قرار می
دهند.
2- فاضلابهای سطحی شهر:
این دسته از فاضلابها ، شامل آبهای
ناشی از بارندگی ، ذوب برف و یخ در معابر شهری می باشد . این آبها به دلیل وجود
آلودگی سطح خیابان و تا حدود بسیار اندک هوای شهر ، محیط شهری از غلظت آلودگی کم و
تاحدودی نزدیک به خانگی دارد . این فاضلاب بدلیل بارندگی اندک منطقه و نیز آلودگی
کم خیابانها و هوای اطراف بیشترمشکل در یخبندانهای زمستانه دارند و در مناطق حوضه
آبریز مثل میدان شهدا از سالها قبل تمهیداتی اندیشیده شده و احتمالا مشکل خاص
نباشد لذا تنها مشکل یخبندانها می باشد که گویا جویهای تعبیه شده در سطح کوچه و
خیابانها نیز برای رفع همین مشکل بوده است
در اینجا به موارد و اجزای موجود در
این فاضلابها کاری نداریم وتنها موضوع
مورد بحث نحوه جمع آوری ، دفع و تصفیه این گونه فاضلابهاست که شاید یاد آوری باشد
برای درک بهتر و بیشتر مسوولین شهر در تصمیماتشان .
سیستم جمع آوری فاضلاب :
قبل ازما و قبل از آنکه آقای شهر دار
بفکر جمع آوری فاضلاب با این روشهای مسکن
بیفتند این امر در ذهن ایرانیان بوده تا جایی که زمان ساخت تخت جمشيد، به این معضل
اندیشیده اند و در بررسی ها صورت گرفته شاهد كشف سيستم دفع فاضلاب در بقاياي اين
افتخار ملي هستيم ویا در یک نمونه کاوش که درشهری باستانی در حوالی گرگان و گنبد
انجام گردیده ، شواهدی دال بر این که در
این شهر در سالهای قبل و قبل تر از ورود اسلام سیستم فاضلاب موجود بوده است .
در ابتدا سیستم جمع آوری فاضلاب یک
سیستم رو باز بوده که خود عامل شیوع بیماری ها بوده البته نه برای فاضلاب سطحی و
نه در وسط معابر. دراواخر قرن 17 میلادی اولین با سیستم جمع آوری فاضلاب (اگو) به
صورت زیرزمینی در شهر پاریس به طول 16 کیلومتر احداث شد.
در ایران هم دفع فاضلاب بر اساس سطح
آب زیرزمینی و یا نفوذپذیری زمین انجام می شود . در مناطقی که سطح آب زیرزمین
پایین بوده ، برای جذب فاضلاب از حفر چاههای جذبی استفاده می گردید . و در
مکان هایی که امکان زهکشی مناسب وجود نداشت و یا چنانچه شیب شهر مساعد این سیستم
نبود ، غالباً در منازل چاه فاضلاب حفر می گشت. همانطور که دربجستان هم دیده
می شود از چاه جذبی استفاده می شود در
حالی که وجود شیبهای مناسب در اکثر نقاط شهر و همچنین نیاز شهر به فضاهای سبز چه نیکو بود این نسبت به عملی
کردن این روش اقدامی می شد
برای جمع آوری فاضلاب شهری می توان از دو قالب کهنه و یا نو استفده نمود
شیوۀ کهنه یا سنتی آن : روشي است که
بطور ثقلي و اصولی آب مصرف شده را جمع
آوري و به تصفيه خانه منتقل مي کند، که ممکن است از کانالهای جدا ازهم و یا بصورت درهم انجام شود.
در روش کانالهای جدا فاضلاب با
کانالهای جداگانه به تصفیه خانه می ریزند و از آنجا که فاضلاب سطحی یا خانگی که
بدلیل نوع و میزان آلودگیهایی که هر کدام دارد از طرق جداگانه ای حمل می شود یعنی فاضلابهای سطحی از طریق یک خط لوله یا کانال مجزا و فاضلابهای خانگی بوسیله کانالی دیگر
به تصفیه خانه انتقال داده می شوند. در روش درهم ، فاضلابهای خانگی و سطحی از طریق
یک خط لوله به تصفیه خانه منتقل می گردند.
در هر حال چنانچه مسئولین شهر نیاز به
دفع فاضلاب سطحی را لازم دانستند بد نیست آینده
نگریی هم در خصوص جمع آوری فاضلاب خانگی داشته باشند که می توان ازتحقيقاتي که در
دهه 1960 و 1970 بر روي وضعيت جمع آوري فاضلاب در جوامع کوچک انجام دادند کمک گرفت
که بر اساس این تحقیقات هزينه هاي سيستم ثقلي و يا متداول را چهار برابر هزينه هاي
تصفيه و دفع فاضلاب مي دانند. از اين رو جهت اجتناب از اين مسايل، سيستم های جديدی
را پيشنهاد داده اند که عبارتند از
1) روش سپتيک تانک ثقلي Septik Tank) { STEG })
:
2) روش سپتيک تانک با پمپ
( Septik Tank Effluent Pump
۳) Pressure Sever With Grinder Pump
4) روش خلاء :
در بین این 4 گروه روش اول را از همه
بهتر و اقتصادی تردانسته اند لذا در اینجا فقط کوتاه توضیحی در مورد آن داده می
شود :
در روش سپتیک تانک ثقلی يک پيش تصفيه
بر روي فاضلاب صورت مي گيرد و مشکلي جهت تامين سرعت خود شستشويي وجود ندارد چون
مواد جامد معلق درشت در سپتيک تانک مانده و اختلالي در تامين سرعت خودشستشويي
ايجاد نمي کنند. در سپتيک تانک لازم نيست که قطر لوله 8 اینچ (200 میلیمتر) و يا
بالاتر انتخاب گردد.
اين روش براي جوامع کوچک کاربرد دارند
و چون قطرها کوچک هستند، مي توان از لوله هاي پلاستيکي استفاده نمود زيرا خوردگي
اين نوع لوله ها کمتر است و مشکل نشتاب وجود ندارد.
فاضلاب بدون هيچ پيش تصفيه اي
وارد شبکه جمع آوري شده و به صورت ثقلي به سمت تصفيه خانه حرکت مي کند. حداقل قطر
لازم 150 تا 200 mm
است. جهت جلوگيري از رسوب جامدات معلق، حداقل سرعت 0.6متر بر ثانيه حفظ بايد گردد.
جهت تميز کردن آنها وجود منهول الزاميست. بدليل آب بند نبودن کامل شبکه جمع آوري
سنتي، يکي از مشکلات اصلي نشتاب به داخل و يا نشتاب به خارج مي باشد. در اين
روش قطر شبکه کم است ( حدود 25 تا 50 mm ) و لوله هاي پلاستيکي مورد استفاده قرار مي
گيرند.
لوله هاي خروجي از منازل، در ابتدا
وارد سپتيک تانک مي گردند. بدليل اينکه در اين حالت مواد جامد قابل ته نشيني وجود
ندارد. سيستم با قطر کم و شيب کمتر قادر به انتقال فاضلاب خواهد بود. اين سيستم به
دليل اينکه کاملا آب بند مي باشد، امکان نشتاب به داخل و يا خارج وجود ندارد.عمق
کارگذاري لوله ها در اين سيستم حدود 9/ متر مي باشد.
+ نوشته شده توسط در شنبه بیست و چهارم مرداد 1388 و ساعت
22:38 |